merlystreep
08-05-06, 20:49
İstanbul'da, yeni kurulacak bir cumhuriyetin temelleri atıldığı sırada, çok ızdıraplı bir dönemde, 14 Mart 1920'de dünyaya gelmiştir. Zorlu bir dönemde hayata adımını atan Memduh Ün, bir çok farklı işte çalışır. Vefa Lisesi'nde okuduktan sonra ailesinin durumunun yeterli olmayışı nedeniyle çok istediği üniversite hayaline veda etmek üzereyken, başvurduğu yurt tarafından kabul edilince, tıp eğitimine başlar. Ne var ki, futbola olan aşırı ilgisi, kafasına koyduğunu yapan kişiliğiyle birleşince eğitimini 3. sınıfta bırakmasına neden olur. Bu karar, seneler sonra "futbolcudan olma sinemacı" sıfatını yapıştıracaktır üzerine. Yıllar süren profesyonel futbol hayatını ve bir de Beşiktaş'ta yaşadığı İstanbul şampiyonluğunu askerlik takip etti.
Yıl 1947. Taş çatlasa senede 10-15 filmin yapıdığı, ki bu yapılan filmlerinde çok ucuza maledildiği, Türk sinemasının nispeten kısır olduğu bir dönem. Hürrem Erman'ın bir filmi için aranan "jön prömiyer", şehir tiyatrolarının jönleri çok pahalı olduğundan, başrol, Memduh Ün'e verilecek ve sinemaya ilk adımını "Damga" isimli filmle oyuncu olarak atan Ün, ileriki yıllarda sinemanın hemen her dalında görevler yaparak Türk sinemasına damgasını vuracaktır.
Ağırlık verdiği melodram ve polisiye türüyle, ünlü yönetmen 50'li yılların sonundan 60'lı yılların sonuna kadar geçen sürede, yönetmen olarak en verimli dönemini yaşamıştır. Yaptığı filmler şimdilerin bir çok önemli sinemacısına ön ayak olur niteliktedir. Filmleri hala örnek teşkil eder ve sinema bölümü öğrencilerine ders olarak gösterilir. 60'lı yılların bitimiyle yapımcılığa ağırlık vermiş, bir dönem Türk sinemasındaki seks furyasından dolaylı da olsa nasibini almıştır. Yakın arkadaşı Kadir Yurdatap, film şirketinin zor günler geçirmesi nedeniyle Memduh Ün'den iki erotik film yönetmesini ister. Erotik filmler dışında filmlerin neredeyse vizyon bulmadığı, her türlü filmin sansüre takılıp da buram buram erotizm içeren bu filmlerin nasıl olup da salonlarda oynatıldığı muamma olan bir dönemde, kendini bu furyanın dışında tutmaya kararlı olan Ün, arkadaşının içinde bulunduğu zor durumu göze alarak "erotik sahneler haricinde" iki filmi çekmeyi kabul etmiştir. Elbette ki adını böyle bir iş içine karıştırmayı kendine yakıştıramayacağından Turhan Ün ismi geçecektir jenerikte. Bu karar, an gelip de seneler sonra, furya son bulup film şirketlerine baskınlar yapılarak tüm seks filmleri piyasadan toplanıldığında Memduh Ün için de yarım saatlik nezaret misafirliğinin kararı olacaktır aynı zamanda.
Filmografisi oldukça geniş olan Memduh Ün, Türk Sinemasına bu güne kadar 41 filmde oyunculuk, 75 filmde yönetmenlik, 121 filmde yapımcılık, 33 filmde senaristlik yapmıştır. Ün ayrıca, 2 filmin kurgusuna ve 1 filmin de müziklerine imza atmıştır. Halit Refiğ, Feyzi Tuna, Ülkü Erakalın ve Tunç Başaran gibi önemli ustalara hocalık yapmış olan usta yönetmen, sinemaya katkısını yalnızca farklı alanlarda ürettiği filmlerle değil, bu önemli isimleri Türk sinemasına kazandırmasıyla da kolay doldurulamayacak bir kariyerin de sahibi olmuştur. Gözardı edilemez bu büyük kariyerinin yanısıra, Fatma Girik başta olmak üzere bir çok yeni yüzü Türk sinemasına kazandırmıştır. Tesadüflerin (belki de kaderin demek daha doğru) yönlendirdiği hayatta 47 yıldır hayatını paylaştığı Fatma Girik'le de karşılaşması, kaderin güzel bir oyunu sayesinde olmuştur. Usta yönetmenin parladığı dönemlerde, sene 1959'da yine küçük bütçeli bir filmin kalabalık figuranlı sahnesi için dört bir taraftan kadınlı erkekli bir sürü insan gelir seçmelere. Yapımcılar keyfe keder seçimlerini yaparlar. Sıra henüz 16 yaşında, gök gözlü, Ün'ün deyimiyle "erkek kaşlı, toparlak yüzlü" bir kıza gelir. Yapımcılar bu kızı beğenmeyerek göndermek üzereyken Memduh Ün kızı çağırır yanına. Adını sorar. Kız cevap verir: Fatma Girik. Şöyle bir bakar ve kıza biraz daha iyi bir rol verir. Fatma Hanım'ın "O, benim hayatım" dediği Memduh Bey ile yaklaşık yarım yüzyıllık hayat arkadaşlığı böylece başlamış olur.
13 sene önce, Ülkü Tamer'in "Alleben Öyküleri" kitabının Macı Hüseyin hikayesini okuyan Tunç Başaran, bu hikayeyi filmleştirmeye karar verir. Ülkü Tamer'in kitaplarını okuyarak aldığı bir takım notları derler. Projeyi Suna Dölek kaleme alır.
Önceleri projeyi kendisi için düşünen Tunç Başaran, piyasada proje sıkıntısı çekildiğinden yakınan ve "kendisine karşı gönül borcum var" dediği Memduh Ün'e götürür projeyi. Memduh Ün projeyi okur ve kabul eder. Böylece, kendisi için bir jübile niteliği taşıyan "Sinema Bir Mucizedir" filmiyle 10 sene sonra tekrar kamera başına geçer.
Çekimleri Gaziantep ve Kilis'te yapılan 50 günlük bir çalışmanın ardından Memduh Ün, sağlık sorunları nedeniyle projeyi, bir zamanlar asistanlığını yapmış olan, yine çok değerli bir sinema ustasına, Tunç Başaran'a devreder.
1994'ten beri Mimar Sinan Üniversitesi'nde uygulamalı montaj dersleri veren usta sinemacı, sinema hayatı boyunca, 6 ödülün de sahibi olmuştur.
Ödülleri
3. Antalya Film Şenliği, 1966, Namusum İçin, En İyi Yönetmen
Türk Filmleri Yarışması, 1961, Kırık Çanaklar, En İyi Yönetmen
Türk Filmleri Yarışması, 1961, Kırık Çanaklar, En İyi Film
27. Antalya Film Şenliği, 1990, Kırık Çanaklar, Jüri Özel Ödülü
35. Antalya Film Şenliği, 1998, Kırık Çanaklar, Yaşam Boyu Onur Ödülü
3. Ankara Film Şenliği, 1990, Bütün Kapılar Kapalıydı, En İyi Kurgu
Yıl 1947. Taş çatlasa senede 10-15 filmin yapıdığı, ki bu yapılan filmlerinde çok ucuza maledildiği, Türk sinemasının nispeten kısır olduğu bir dönem. Hürrem Erman'ın bir filmi için aranan "jön prömiyer", şehir tiyatrolarının jönleri çok pahalı olduğundan, başrol, Memduh Ün'e verilecek ve sinemaya ilk adımını "Damga" isimli filmle oyuncu olarak atan Ün, ileriki yıllarda sinemanın hemen her dalında görevler yaparak Türk sinemasına damgasını vuracaktır.
Ağırlık verdiği melodram ve polisiye türüyle, ünlü yönetmen 50'li yılların sonundan 60'lı yılların sonuna kadar geçen sürede, yönetmen olarak en verimli dönemini yaşamıştır. Yaptığı filmler şimdilerin bir çok önemli sinemacısına ön ayak olur niteliktedir. Filmleri hala örnek teşkil eder ve sinema bölümü öğrencilerine ders olarak gösterilir. 60'lı yılların bitimiyle yapımcılığa ağırlık vermiş, bir dönem Türk sinemasındaki seks furyasından dolaylı da olsa nasibini almıştır. Yakın arkadaşı Kadir Yurdatap, film şirketinin zor günler geçirmesi nedeniyle Memduh Ün'den iki erotik film yönetmesini ister. Erotik filmler dışında filmlerin neredeyse vizyon bulmadığı, her türlü filmin sansüre takılıp da buram buram erotizm içeren bu filmlerin nasıl olup da salonlarda oynatıldığı muamma olan bir dönemde, kendini bu furyanın dışında tutmaya kararlı olan Ün, arkadaşının içinde bulunduğu zor durumu göze alarak "erotik sahneler haricinde" iki filmi çekmeyi kabul etmiştir. Elbette ki adını böyle bir iş içine karıştırmayı kendine yakıştıramayacağından Turhan Ün ismi geçecektir jenerikte. Bu karar, an gelip de seneler sonra, furya son bulup film şirketlerine baskınlar yapılarak tüm seks filmleri piyasadan toplanıldığında Memduh Ün için de yarım saatlik nezaret misafirliğinin kararı olacaktır aynı zamanda.
Filmografisi oldukça geniş olan Memduh Ün, Türk Sinemasına bu güne kadar 41 filmde oyunculuk, 75 filmde yönetmenlik, 121 filmde yapımcılık, 33 filmde senaristlik yapmıştır. Ün ayrıca, 2 filmin kurgusuna ve 1 filmin de müziklerine imza atmıştır. Halit Refiğ, Feyzi Tuna, Ülkü Erakalın ve Tunç Başaran gibi önemli ustalara hocalık yapmış olan usta yönetmen, sinemaya katkısını yalnızca farklı alanlarda ürettiği filmlerle değil, bu önemli isimleri Türk sinemasına kazandırmasıyla da kolay doldurulamayacak bir kariyerin de sahibi olmuştur. Gözardı edilemez bu büyük kariyerinin yanısıra, Fatma Girik başta olmak üzere bir çok yeni yüzü Türk sinemasına kazandırmıştır. Tesadüflerin (belki de kaderin demek daha doğru) yönlendirdiği hayatta 47 yıldır hayatını paylaştığı Fatma Girik'le de karşılaşması, kaderin güzel bir oyunu sayesinde olmuştur. Usta yönetmenin parladığı dönemlerde, sene 1959'da yine küçük bütçeli bir filmin kalabalık figuranlı sahnesi için dört bir taraftan kadınlı erkekli bir sürü insan gelir seçmelere. Yapımcılar keyfe keder seçimlerini yaparlar. Sıra henüz 16 yaşında, gök gözlü, Ün'ün deyimiyle "erkek kaşlı, toparlak yüzlü" bir kıza gelir. Yapımcılar bu kızı beğenmeyerek göndermek üzereyken Memduh Ün kızı çağırır yanına. Adını sorar. Kız cevap verir: Fatma Girik. Şöyle bir bakar ve kıza biraz daha iyi bir rol verir. Fatma Hanım'ın "O, benim hayatım" dediği Memduh Bey ile yaklaşık yarım yüzyıllık hayat arkadaşlığı böylece başlamış olur.
13 sene önce, Ülkü Tamer'in "Alleben Öyküleri" kitabının Macı Hüseyin hikayesini okuyan Tunç Başaran, bu hikayeyi filmleştirmeye karar verir. Ülkü Tamer'in kitaplarını okuyarak aldığı bir takım notları derler. Projeyi Suna Dölek kaleme alır.
Önceleri projeyi kendisi için düşünen Tunç Başaran, piyasada proje sıkıntısı çekildiğinden yakınan ve "kendisine karşı gönül borcum var" dediği Memduh Ün'e götürür projeyi. Memduh Ün projeyi okur ve kabul eder. Böylece, kendisi için bir jübile niteliği taşıyan "Sinema Bir Mucizedir" filmiyle 10 sene sonra tekrar kamera başına geçer.
Çekimleri Gaziantep ve Kilis'te yapılan 50 günlük bir çalışmanın ardından Memduh Ün, sağlık sorunları nedeniyle projeyi, bir zamanlar asistanlığını yapmış olan, yine çok değerli bir sinema ustasına, Tunç Başaran'a devreder.
1994'ten beri Mimar Sinan Üniversitesi'nde uygulamalı montaj dersleri veren usta sinemacı, sinema hayatı boyunca, 6 ödülün de sahibi olmuştur.
Ödülleri
3. Antalya Film Şenliği, 1966, Namusum İçin, En İyi Yönetmen
Türk Filmleri Yarışması, 1961, Kırık Çanaklar, En İyi Yönetmen
Türk Filmleri Yarışması, 1961, Kırık Çanaklar, En İyi Film
27. Antalya Film Şenliği, 1990, Kırık Çanaklar, Jüri Özel Ödülü
35. Antalya Film Şenliği, 1998, Kırık Çanaklar, Yaşam Boyu Onur Ödülü
3. Ankara Film Şenliği, 1990, Bütün Kapılar Kapalıydı, En İyi Kurgu